Het kansspel begeleidt de mensheid al duizenden jaren. Er is geen cultuur waar gokken onbekend was. Terwijl gokken tegenwoordig louter een vorm van vermaak is, had het in de oude beschavingen een cultische en religieuze functie. Hier volgt een reis door onze kennis van vandaag, tot aan online gokken, het huidige hoogtepunt van deze ontwikkeling.

Geschiedenis van het gokken

1. het oude Egypte en Mesopotamië

De oude beschavingen zijn ontstaan in Mesopotamië, het land tussen de rivieren de Eufraat en de Tigris. De oudste kansspelen kwamen dus ook uit deze streek in het huidige Irak en Syrië. Het was daar dat de mensen voor het eerst hun nomadisch bestaan opgaven, zich vestigden, stedelijke structuren ontwikkelden – en gokten. Archeologische vondsten wijzen erop dat er al weddenschappen werden afgesloten. In plaats van dobbelstenen werden bij kansspelen botten gebruikt waarmee gegooid werd. De oude Egyptenaren kenden de dobbelstenen al. Voor hen was het een middel om in contact te komen met de goden en informatie van hen te verkrijgen. Zij kenden bovennatuurlijke boodschappen toe aan de resultaten van een worp. Een oude Egyptische dobbelsteen met 20 zijden verbijstert onderzoekers tot op de dag van vandaag: het is voor hen onduidelijk waarvoor hij werd gebruikt. Geschiedkundigen zijn het ook oneens over de regels van het oude Egyptische bordspel Senet.

2 Het Rijk van het Midden

Nergens in het gehele Verre Oosten was en is gokken zo populair als in China – en dit ondanks het feit dat er in de geschiedenis van het gokken in het Rijk van het Midden altijd perioden zijn geweest waarin het verboden of streng gereguleerd was. Het bewijs van gokken in China gaat terug tot 1900 voor Christus. De Chinese autoriteiten ontdekten het gokken uiteindelijk als een bron van inkomsten en hieven er lucratieve belastingen op. De oudste kansspelen ter wereld zijn vaak afkomstig uit China. Men kan onder andere Chinese wortels ontdekken in blackjack, poker en keno. De uitvinding van kaarten wordt toegeschreven aan de ChinezenHet kan worden gedateerd rond de negende eeuw v. Chr. De voorlopers van dominostenen zijn ook terug te voeren tot het oude China.

3 De oude Amerikaanse culturen

Er is zeer weinig bekend over gokken in oude Amerikaanse culturen. Onderzoek gaat ervan uit dat dobbelstenen daar in gebruik waren, mogelijk al zo’n 5000 jaar geleden. Een van de oudste Amerikaanse spelen is Patolli. Het was een bordspel voor twee spelers die tastbare zaken op hun zes speelstukken plaatsten. De inzet kan bestaan uit persoonlijke bezittingen, voedsel, edelstenen of gouden juwelen. Maar de inzet kan ook veel hoger zijn: het eigen huis, het gezin, de persoonlijke vrijheid. Men speelde altijd voor alles of niets: Het spel eindigde pas toen een van de deelnemers alles had verloren.

4. het oude Europa

Zowel de oude Grieken als de oude Romeinen kenden kansspelen. Een van de populairste heette “Even or Odd”, hetgeen zo ongeveer de eenvoudige regels van het spel beschreef: een speler verstopte een aantal kleine voorwerpen in zijn vuist, meestal nootjes of steentjes, en de ander moest raden of hun aantal even of oneven was. De Grieken vermaakten zich ook met een groot aantal dobbelspelletjes. Gokken had in hun cultuur echter geen goede reputatie en werd zelfs als oneervol beschouwd. Dat is verrassend, want in de Griekse mythologie speelt een dobbelspel tussen Zeus, Poseidon en Hades een beslissende rol. De drie goden verdeelden het universum onder elkaar met behulp van de dobbelstenen. Hades had het slechtste resultaat, dus moest hij het doen met de onderwereld.

In de Romeinse Republiek was gokken lange tijd verboden, en alleen toegestaan ter gelegenheid van het Saturnalia-feest. Als een soort pre-carnaval werden in de Saturnalia alle voorwaarden omgekeerd: slaven werden bijvoorbeeld door hun meesters bediend, en gokken, dat anders verboden was, werd bij wijze van uitzondering toegestaan. De Romeinen trokken zich echter weinig aan van het verbod gedurende de rest van het jaar. Fraude en ruzies waren aan de orde van de dag. In Pompeii maakte iemand reclame voor zichzelf met de bewaard gebleven inscriptie op de muur: “Ik ben slim genoeg om te winnen zonder vals te spelen. Verschillende Romeinse keizers waren gepassioneerde gokkersAugustus en Nero, bijvoorbeeld. Keizer Commodus zou de gehele staatschat hebben vergokt en vervolgens zijn paleis in een casino hebben veranderd om weer geld te verdienen – een opmerkelijke gebeurtenis in de geschiedenis van het gokken die het beroemde hotel en casino “Ceasars Palace” in Las Vegas in een bijna historisch licht plaatst.

5. het oude India

Net als in de Griekse mythologie speelt ook in de Hindoeoverlevering het dobbelspel een belangrijke rol en geeft aanleiding tot politieke en oorlogszuchtige verwikkelingen waarbij de god Krishna tussenbeide komt. Dit is te lezen in het beroemde epos Mahabharata, een belangrijk werk uit de Hindoe-literatuur. Gokken gaat in de Hindoe-cultuur terug tot ten minste het jaar 2000 v. Chr. en is nog steeds nauw verbonden met de festivals van Holi en Diwali. Beide festivals staan in het teken van vernieuwing, ook financieel. Bij deze gelegenheid vragen de spelers de hulp van de godin Lakshmi, die onder meer verantwoordelijk is voor voorspoed. Een Indiaas bordspel op een speelvlak in de vorm van een symmetrisch kruis is Pachisi, wat letterlijk 25 betekent en de hoogste worp is die kan worden bereikt.

Tot zover de geschiedenis van het gokken in het algemeen. Als u geïnteresseerd bent in de historische achtergrond van specifieke kansspelen, heb ik nog twee tips voor u. In een artikel over de geschiedenis van roulette kom je alles te weten over het spel van de ketel en er is ook interessante informatie over de geschiedenis van de populaire slotmachines.